۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶- مطالعه جدیدی که در مجلهNutrients منتشر شده است، به بررسی این موضوع پرداخته که آیا مصرف مواد غذایی فوقفرآوریشده با ترشح و حساسیت به انسولین ارتباط دارد یا خیر.
مواد غذایی فوقفرآوریشده و پیامدهای متابولیک آنها
مواد غذایی فوقفرآوریشده(UPFs)، محصولات صنعتی حاوی افزودنیهای غیرخانگی مانند پروتئینهای هیدرولیز شده و شربت ذرت با فروکتوز بالا هستند که مصرف آنها به دلیل شهرنشینی و سیاستهای غذایی، در سطوح جهانی (بهویژه کشورهای با درآمد بالا) بهشدت افزایش یافته است. این مواد به دلیل کربوهیدرات بالا، فیبر کم و هضم سریع، از طریق مکانیسمهایی نظیر تغییر در میکروبیوتای روده، افزایش نفوذپذیری روده و ایجاد التهاب مزمن، ریسک قلبی-متابولیک را بالا برده و تنظیم گلوکز را مختل میکنند. در حالی که اکثر پژوهشها بر پیامدهای نهایی مانند چاقی و دیابت تمرکز دارند، بررسی اثرات اولیه UPF بر حساسیت انسولین و عملکرد سلولهای بتا در کودکان همچنان محدود است؛ شکافی که درک رابطه مصرف این مواد با سلامت متابولیک پیش از ظهور بیماریهای بالینی را ضروری میسازد.
پژوهشگران الگوهای رژیم غذایی و حساسیت به انسولین را در جوانان مطالعه SAFARI بررسی کردند
این تحقیق بر پایه اطلاعات یک مطالعه بزرگ به نام SAFARIانجام شده است که روی کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۷ ساله در شهر سنآنتونیو (عمدتاً از خانوادههای مکزیکیتبار) تمرکز داشت. در این بررسی، ۶۷۳ شرکتکننده از ۴۰۱ خانواده مورد مطالعه قرار گرفتند که بسیاری از آنها با مشکلاتی مثل چاقی، سندرم متابولیک یا نشانههای اولیه دیابت (پیشدیابت) روبرو بودند.
محققان در این بخش از پژوهش، با بررسی دقیق رژیم غذایی ۵۰۸ کودک از طریق پرسشنامههای مخصوص، میزان مصرف مواد غذایی فرآوریشده (UPF) را اندازهگیری کردند. همچنین، با استفاده از تستهای قند خون، ۱۹ معیار مختلف را برای بررسی میزان حساسیت بدن به انسولین و نحوه ترشح آن توسط پانکراس (لوزالمعده) مورد آزمایش قرار دادند تا ارتباط بین نوع غذا و عملکرد بدن را مشخص کنند.
مصرف بالاتر UPFبا اختلال در تنظیم انسولین مرتبط است
شرکتکنندگان این مطالعه بهطور متوسط ۱۱.۵سال سن داشتند. در میان آنها، حدود ۳۰ درصد دچار چاقی بودند و بخش قابل توجهی نیز با مشکلاتی نظیر فشار خون بالا، اختلال چربی خون و نشانههای اولیه دیابت (پیشدیابت) روبرو بودند. محققان در این تحقیق هم تأثیر عوامل ژنتیکی و هم سبک زندگی را در نظر گرفتند تا نتایج دقیقتری به دست آورند.
یافتههای کلیدی نشان داد که بیش از نیمی از کالری دریافتی این کودکان از مواد غذایی فوقفرآوریشده (UPF) تأمین میشد. مصرف بالای این مواد با تغییرات نامطلوب در عملکرد بدن مرتبط بود؛ به این صورت که با افزایش مصرف UPF، حساسیت بدن به انسولین کاهش و مقاومت به آن افزایش یافت. همچنین، نحوه ترشح انسولین توسط پانکراس در پاسخ به غذا نیز تحت تأثیر قرار گرفت.
اگرچه این نتایج نشان میدهد که مصرف زیاد این مواد غذایی حتی در کودکان غیردیابتی میتواند سلامت متابولیک را مختل کند، اما محققان تأکید دارند که این یافتهها جنبه «اکتشافی» دارند. به عبارت دیگر، این نتایج نشاندهنده یک رابطه مهم هستند، اما برای تأیید قطعی و درک دقیق نحوه تأثیر این مواد بر بدن، انجام مطالعات گستردهتر و طولانیمدت در آینده ضروری است.
نیاز به تأیید یافتهها در جوانان غیردیابتی
مطالعۀ حاضر نشان میدهد که مصرف بالاتر UPFبا تغییراتی در معیارهای ترشح و حساسیت به انسولین مرتبط بود؛ یافتهای که حتی در افراد جوان، پس از در نظر گرفتن متغیرهای اندازهگیری شده و ساختار شجرهنامه، مشاهده شد، اگرچه تعاملات ژن-محیط قابل حذف نبودند. این مشاهدات نقش بالقوه الگوهای غذایی اولیه را در شکلدهی سلامت متابولیک بلندمدت برجسته کرده و نشان داد که مداخلات زودهنگام برای کاهش مصرف UPFمیتواند در تحقیقات پیشگیرانه و کارآزماییهای مداخلهای تصادفی آینده راهگشا باشد.
با این حال، این تحلیل مقطعی نمیتواند ثابت کند که مصرف UPFباعث اختلال در تنظیم انسولین میشود. اتکای آن به پرسشنامه فراوانی مصرف مواد غذایی که برای کمیسازی مصرف UPFطراحی نشده است، طبقهبندی نادرست احتمالی UPFها، حجم نمونه کوچکتر و متغیر برای پیامدهای OGTT، و دادههای غذایی که بیش از ۲۰سال پیش جمعآوری شدهاند، نیز تفسیر و قابلیت تعمیم را محدود میکنند. مطالعات آینده، بهویژه آنهایی که شامل جمعیتهای بزرگتر، طولی و کارآزماییهای تصادفی هستند، برای تأیید این ارتباطات و کشف مکانیسمهای بیولوژیکی زمینهای مورد نیاز است. نویسندگان قصد دارند گروه مطالعه SAFARIرا مجدداً فراخوانند تا پایداری و پیشرفت احتمالی این اثرات متابولیک را در طول زمان ارزیابی نمایند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260721/Childhood-ultra-processed-food-intake-associates-with-altered-insulin-responses.aspx